Gisteren, maandag 28 januari 2019. De Dag van de Privacy. De dag waarop in het nieuws net even wat meer aandacht gegeven wordt aan privacy. Een goed moment om de nieuwe theatervoorstelling van De Verleiders onder de aandacht te brengen. Zij deden dat in De Wereld Draait Door. De Verleiders is een theatergezelschap dat maatschappelijke thema’s onder de aandacht brengt door middel van cabaret. De groep maakte eerder al voorstellingen over, onder andere,  het zorgstelsel, de bankensector en de democratie. In De Wereld Draait Door presenteerden ze hun nieuwe show die zou gaan over privacy. Het onderwerp werd geïntroduceerd door middel van een sketch waarin een commissie met een aantal experts op security-, privacy- en opsporingsgebied en een complete digibeet, genaamd Henk Boels, worden neergezet. Henk is een complete leek en vergelijkt algoritmes met patatbakkende kameleons.

Na de sketch had het gezelschap het over de verkoop van privacy gevoelige gegevens, de toenemende surveillance en profiling van burgers door inlichtingendiensten, het hacken van Tikkie, het afschaffen van cashgeld en surveillance kapitalisme.

Op zich zijn dit natuurlijk interessante onderwerpen. Wel bleek, dat de thema’s die de heren willen bespreken in hun show, wat meer te omvatten dan alleen privacy. Naast privacy gaat het over opsporingswerk van de inlichtingendiensten, cybersecurity en big data. Geen eenvoudige materie. Zeker niet als die ook nog eens op één hoop geveegd wordt. Het zijn stuk voor stuk absoluut interessante thema’s die het onderzoeken meer dan waard zijn. Acteur Tom de Ket gaf aan het begin van het gesprek met van Matthijs van Nieuwkerk al aan ook onderzoek gedaan te hebben. Objectief onderzoek, zonder inmenging of beïnvloeding door experts omdat dit, zoals de Ket aangeeft, ten koste gaat van die objectiviteit. Bevindingen presenteren over de eerder genoemde thema’s op basis van een onderzoek op internet zonder tussenkomst van een expert is een hele opgave die zomaar fout af kan lopen in een tijd van fake news.

Dat gebeurde. Daniël Verlaan, tech journalist van RTL Nieuws, schoot op Twitter aardig wat gaten in de verhalen die De Verleiders aan Matthijs vertelden. Ook de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Ollongren gaf op Twitter aan met stijgende verbazing geluisterd te hebben naar de beweringen van het theatergezelschap. Op social media heeft men het al over “bangmakerij” en “fake news”. De Verleiders gaven hierop op Facebook aan dat het item bij De Wereld Draait Door gezien moet worden in de theatrale context. De Wereld Draait Door heeft tot op heden (29 januari 15:30) nog geen reactie gegeven.

Dat de inhoud van het verhaal van De Verleiders door experts te fileren is, is duidelijk en geen verrassing. Wat De Verleiders wél duidelijk maken is wat de leek te verduren krijgt op de gebieden privacy, security en big data. Security en privacy zijn voor het grootste deel van de mensen nog steeds lastige en ingewikkelde onderwerpen waarvan het lastig is om de realistische risico’s te herkennen. De Verleiders zijn er levende voorbeelden van door zonder inhoudelijke (Tom de Ket zou het woord ‘subjectieve’ gebruiken) expertise in een talkshow te gaan zitten. Onvolledigheden kunnen leiden tot onduidelijkheid en onrust. Dit kan alleen tegengegaan worden door een betere en begrijpelijkere informatievoorziening en bevordering van awareness op de gebieden van privacy en security. Een mooi begin om dat mee te doen is misschien door wat meer oog te hebben met mensen die zich herkennen in typetjes zoals Henk Boels.

Update 30-1-2019:

De manier waarop toneelgroep De Verleiders gisteravond in De Wereld Draait Door sprak over privacy, had anders gekund. Dat erkennen presentator Matthijs van Nieuwkerk en Tom de Ket, een van de vijf acteurs die gisteravond aan tafel zat. Op de uitzending kwam veel kritiek omdat de theatermakers onjuiste uitspraken deden en niet weersproken werden.

De Ket reageerde in het NPO Radio 1-programma Nieuws en Co, Van Nieuwkerk deed dat in de DWDD-uitzending van vanavond. De presentator erkende dat hij in het interview “iets te weinig kritische verbazing” had getoond. Verder kondigde hij aan dat er volgende maand een discussie komt in het programma tussen de vijf theatermakers en minister Ollongren, die naar eigen zeggen ook “met stijgende verbazing” naar de uitlatingen van De Verleiders had geluisterd.

Menu